در رویداد «منفیصفر و تالار اسرار» با موضوع «جنگ غذا»، رأیگیری میان دو پلتفرم فعال در بازار سفارش آنلاین غذا، اسنپفود و تپسیفود، از سوی حاضران و فعالان اکوسیستم استارتاپی، با نتیجه برابر ۱۳ رأی برای هر یک از طرفین به پایان رسید؛ نتیجهای که نشاندهنده توازن نگاهها به این رقابت در میان مخاطبان تخصصی بود.
رویداد «منفیصفر و تالار اسرار» به همت مرکز جادوی ارتباطات، روز ۱۲ آذرماه ۱۴۰۴ در کارخانه نوآوری آزادی و با همکاری مرکز نوآفرینی بیمه و مالی پلنت برگزار شد. این رویداد با تمرکز بر یکی از پرچالشترین پروندههای اکوسیستم استارتاپی ایران، به بازخوانی و شبیهسازی رقابت میان اسنپفود و تپسیفود پرداخت؛ رقابتی که ریشههای آن به سالهای گذشته و حضور برندهایی چون ریحون و چیلیوری بازمیگردد و با ورود بازیگران جدیدی مانند زودکس، به یکی از پیچیدهترین منازعات بازار آنلاین غذا تبدیل شده است.
در قالب روایت تعاملی «جنگ غذا»، رقابت میان دو برند نه بهصورت حقوقی، بلکه از منظر روایتهای رسانهای و ارتباطی بازسازی شد و شرکتکنندگان، بهعنوان ناظران فعال، در تحلیل موقعیتها و تصمیمها نقش داشتند. برگزارکنندگان هدف از این شبیهسازی را «بازخوانی روایتها پیش از قضاوت نهایی» عنوان کردند.
به باور ناظران رویداد، نتیجه رأیگیری برابر نشان داد که این پرونده، بیش از آنکه در حوزه حقوقی تعیینتکلیف شود، در میدان رسانه و روابطعمومی معنا پیدا میکند. این در حالی است که پاییز سال گذشته روایت مسلط بیشتر در اختیار تپسیفود بود؛ اما اکنون، پس از گذشت یک سال و با فعالتر شدن هر دو برند در حوزه ارتباطات و روابطعمومی، نگاهها به این رقابت به سطحی متوازنتر رسیده است.
در ابتدای رویداد، سعید برقتیاری بنیانگذار منفیصفر به معرفی این پروژه و هدف از برگزاری پرونده «جنگ غذا» پرداخت. او توضیح داد که منفیصفر با هدف بازخوانی و شبیهسازی بحرانهای روابطعمومی در قالب تجربهای تعاملی و چندروایتی شکل گرفته و تلاش میکند فضایی بسازد که در آن شرکتکنندگان تنها ناظر نباشند، بلکه در تحلیل، تصمیمسازی و شکلدهی به روایت یک پرونده واقعی نقش فعال داشته باشند.
مهمانان و داوران رویداد
در این رویداد، چهرههای زیر بهعنوان داور و مهمان ویژه حضور داشتند:
آرش سروری (Tech Program Producer)
فرید شکریه (همبنیانگذار آژانس ارتباطی فورمایند)
اتابک آکسون (همبنیانگذار و مدیرعامل Haniz Studio)
آیت شیرمحمدی (متخصص مارکتینگ و سوشال لیسنینگ Dataak)
هادی خسروانی (مدیرعامل Click Advertising Agency و bilitmaster)
مهرین نظری (مجری و تهیهکننده ECOIRAN TV)
پیمان گلوردی (سرپرست روابطعمومی Azkivam)
مریم صفری (اینفلوئنسر لینکدین)
مینا داریان (بنیانگذار Daryan Academy)
سعید یاوری (رئیس هیئتمدیره Click Advertising Agency)
روایت پرونده «جنگ غذا»
در ابتدای برنامه، یک گزارش مستند–روایی از تاریخچه بازار سفارش آنلاین غذا در ایران ارائه شد. در این بخش، مسیر تحول از زودفود تا تبدیل آن به اسنپفود، ورود برندهایی مانند ریحون و چیلیوری، ادغامها و شکلگیری پروندههای حقوقی در شورای رقابت مرور شد و تیترهای خبری با انجام چالشهایی به دست تیمهای شرکتکننده رسید.
این بخش با تکیه بر منابع رسانهای و اسناد منتشرشده، تلاش داشت زمینهای برای درک چندلایه این پرونده و پیچیدگیهای رقابت میان اسنپفود و تپسیفود برای حاضران فراهم کند.
در ادامه، شرکتکنندگان در قالب سه گروه در رویداد حضور داشتند:
• دو تیم که بهصورت فرضی نمایندگان اسنپفود و تپسیفود را تشکیل داده بودند و باید سناریوهای مدیریت بحران و استراتژی رسانهای خود را ارائه میدادند.
• گروه سوم تحت عنوان «محفل بیطرفان» که عملکرد تیمها و جریان پرونده را مورد ارزیابی قرار داده و رأیدهی میکردند. 
دیدگاه محفل ناظران (مهمانان ویژه)
در ادامه برنامه، بخش گفتوگوی داوران به بیان دیدگاههای تخصصی آنها درباره این پرونده اختصاص یافت که در ادامه به مرور برخی از آن ها میپردازیم:
اتابک آکسون با رویکردی رسانهای، گرایش خود را بیشتر به تپسیفود و چیلیوری میداند، هرچند این مسئله را نشانهی قضاوت تلقی نمیکند.
هادی خسروانی بر این باور است که اسنپفود لزوماً انحصار ایجاد نکرده، بلکه با اتکا به توانمندیهای خود توانسته در رقابت پیروز شود. از دیدگاه او، در بسیاری از کشورهای جهان نیز استارتاپهای کوچکتر به همین دلایل حذف میشوند. همچنین، به عقیدهی وی، رستورانها با اجبار وارد همکاری با این پلتفرم نشدهاند و بهصورت داوطلبانه پیشنهادهای مطلوبتر را برگزیدهاند. او اضافه میکند که شاید تپسیفود میبایست زودتر در استراتژی خود تغییر ایجاد میکرد.
مهرین نظری تمایل بیشتری به چیلیوری، زودکس و تپسیفود دارد. به باور او، اسنپ یک سوپراَپ است، که از دو نوع قرارداد استفاده میکند؛ یکی ساده و دیگری ویژه که با رستورانهای بزرگ قراردادهای خاص و انحصاری منعقد میکند. او با این مدل همکاری موافق نیست.
روایت آرش سروری از رقابت اسنپفود و تپسیفود
یکی از بخشهای اثرگذار برنامه به سخنان آرش سروری اختصاص داشت. او ضمن اشاره به تجربه متفاوت خود در رویداد «منفی صفر»، ساختار این برنامه را متمایز از رویدادهای کلاسیک دانست و فضای آن را تعاملی و تحلیلی توصیف کرد.
سروری در ادامه به تجربه شخصیاش بهعنوان یکی از کاربران اولیه پلتفرم ریحون اشاره کرد و گفت اسنپفود با شروع زودهنگام، اجرای کمپینهای گسترده رسانهای و ارائه تخفیفهای قابلتوجه، توانست سهم چشمگیری از بازار را به خود اختصاص دهد. او همچنین به ورود دیرهنگام تپسیفود به این حوزه اشاره کرد و یادآور شد که برندهایی مانند ریحون و چیلیوری در ادامه مسیر نتوانستند رقابت را حفظ کنند و شرایط دوران همهگیری کرونا نیز به تضعیف آنها انجامید.
در جمعبندی، سروری تأکید کرد که این روند را باید بیش از آنکه در قالب تقابل حقوقی بررسی کرد، در چارچوب منطق بازار و رقابت اقتصادی تحلیل نمود.
پیمان گلوردی با اشاره به حساسیت موضوع گفت:
«به خاطر تجربهای که خودمان در پرونده اسنپپی داشتیم، ترجیح میدهم وارد جزئیات نشوم، اما چیزی که برای من مهم است این است که رقابت باید همیشه وجود داشته باشد. اگر تپسی کنار اسنپ نبود، بازار اینقدر رشد نمیکرد.»
تحلیل دادهمحور آیت شیرمحمدی
آیت شیرمحمدی با تمرکز بر تحلیل داده و سوشال لیسنینگ، یکی از جامعترین تحلیلهای رویداد را ارائه داد و گفت:
«برای قضاوت منصفانه واقعاً به دیتای کاملتری نیاز داریم. اما چیزی که سرنوشت برندها را تعیین میکند فقط رأی دادگاه نیست؛ نگرش و احساسات و افکار عمومی است. در همه جای دنیا یک لیدر بازار وجود دارد که سهم بالاتری دارد و میتواند پیشنهادهای بهتری ارائه دهد. این الزاماً به معنی انحصار مطلق نیست، بلکه بخشی از منطق بازار رقابتی است. اسنپفود از ابتدا نگاه استراتژیک داشته و با قراردادهای هوشمند جایگاه خود را تثبیت کرده است.»
او در ادامه افزود:
«در فضای رقابتی شدید، روابط عمومی به یک سلاح استراتژیک تبدیل میشود. برنده واقعی برندی است که بتواند تصویر بهتری در ذهن مردم ایجاد کند. اگر بخواهیم بفهمیم واقعاً چه برندی برنده این رقابت است، باید تحلیل احساسات کاربران بعد از هر خبر، بیانیه و مصاحبه را بررسی کنیم؛ تغییر نگرش مردم از هر حکم حقوقی مهمتر است.»
رویداد «منفی صفر» در پرونده «جنگ غذا» تلاش کرد بدون جانبداری رسمی از هیچ برند خاصی، لایههای پنهان یک بحران واقعی را در فضای رسانهای، ارتباطی و افکار عمومی تحلیل کند.
تمرکز اصلی این برنامه درک نقش روایت رسانهای، استراتژی روابط عمومی و واکنش افکار عمومی در مسیر شکلگیری یک رقابت واقعی در بازار سفارش آنلاین غذا بود.
دیدگاهی بنویسید